Dopamin Sistemi

Son zamanlarda birçok kişi Neverfap’in bilimsel değerlere dayanmadığını hatta karşı olduğunu iddia etmekte. Bu tarz iddialar araştırma ve okumaya üşenmekten kaynaklanıyor. Oysa Neverfap felsefesi gücünü bilimsel temellerden almakta. Bu videoda dopamin sistemini inceleyeceğiz. Bu video dopamin sistemini bilmeyen dostların felsefenin özünü kavramasında çok önemli bir yer kapsayacak.

Dopamin hormonu tüm bağımlılıkları, şizofreniyi ve parkinsonu anlamamızda çok önemli bir role sahip. 1964’de ilk kez beyindeki haritası çıkartılan dopamin, Carlsson isimli bilim insanı tarafından L-dopa ile taklit edildi. Bu taklit sayesinde Parkinson benzeri hastalıkların tedavisi hızlandı ve Carlsson 2000 yılında Nobel Tıp Ödülü’nü kazandı.

Hayatımızın her noktasını etkileyen dopaminin bizde yarattığı etkilerden önce, nasıl çalıştığına basitçe bir göz atalım. Beynin ön tavan bölgesi olarak adlandırılan bölümden salgılanan dopamin; duygularla ilgilenen amigdalaya, beynin ödül merkezine, odaklanma ve dikkat merkezi olan prefrontal kortekse, anıların düzenlenmesinden sorumlu hipokampüse yayılır. Ve sizde anlık bir mutluluk oluşturur.

Salgılanan dopamin, beyinde dopamin reseptörü bulunan bahsettiğimiz bu bölgelere tutunur. Dopaminin reseptörlere tutunmasıyla gerçekleşen olay bizde mutluluk hissine, anlık bir hazza dönüşür. Dopamin hormonu artarken doyma hissi veren serotonin düşer ve hazza doyumsuzluk başlar. Beyin bu hazza eriştikten sonra bu hazzı hafızasına atar ve ne zaman dopamin ihtiyacı hissetse bu hafızasına bakıp oradaki en çok dopamin salgılatan aktiviteyi ya da maddeyi ister.

Dopamin gün içerisinde sürekli salgılanır. Spor yaparken, su içerken, çikolata yerken, sigara içerken, seks yaparken, porno izlerken salgılanan bu hormon belli aktivitelerde diğerlerine nazaran daha fazla üretilir. Su içmek size 10 birim dopamin salgılatıyorsa çikolata 20, sigara 100, cocain 200, pornografi ve mastürbasyon 250 birim dopamin salgılatır. İşte beyin, hazsal geri çağrışım sisteminde dopamine ihtiyaç duyduğunda 10 birimlik suyu içmeyi değil, 250 birimlik dopamin salgılatan pornoyu ister.

Su yerine pornonun, çikolata yerine sigaranın tercih edilmesinde beynin tolerans sistemi etkindir. Tolerans sistemine geçmeden önce dopaminin yani nörotransmitter maddelerin nasıl çalıştığını inceleyelim. Nöronlardaki iletim aksonlardan dentritlere doğrudur ve aralarında sinaps adını verdiğimiz boşluklar bulunur. Gelen iletimle beraber akson ucundan sinaptik boşluğa nörotransmitterler salgılanır ve boşluğa bırakılan bu nörotransmitterler dentritlerde bulunan reseptörlere tutunur. Reseptörlere tutunan nörotransmitterlerin miktarına bağlı olarak yeni bir uyarım oluşur.

Burada önemli nokta ne kadar dopaminin salgılandığı değil ne kadar dopaminin reseptörlere tutunduğudur. Çünkü yüksek haz veren sigara, pornografi, uyuşturucu kullanımı gibi aktivitelerde çok miktarda dopamin salgılanır. Beyin, sağlığını korumak için reseptörlerini kapatmaya başladığında tolerans diye isimlendirdiğimiz olay başlar. Hissedilen etki etkileşime geçen reseptör miktarına bağlı olduğu ve yüksek hazza karşı beyin dopamin reseptörlerini kapattığından beyin aynı etkiyi alabilmek için kullandığı maddenin dozunu arttırır. Gün içerisinde içilen sigara sayısının artması, daha sık uyuşturucu kullanımı, daha sık fap yapma, aynı pornoların artık tetikleyememesi ve farklı kategorilere kayma ki son bahsettiğimiz kategori kaymasını travesti ve eşcinsel pornolarına yönelmeye ve cinsel kimlik kaybına yol açabilir. Bu problemlerin sebebi beyindeki tolerans sistemidir.

Daha yüksek nikotinli sigaralar, daha fazla şiddet içeren pornolar, daha ağır uyuşturucular ile dopamin sistemi daha da bozulur. Bu bozulma sonrası eskiden size zevk veren aktiviteler artık zevk vermemeye başlar ve işin kötüsü bu, pornografi ve mastürbasyon gibi aktivitelerde çok uzun bir süreye yayıldığından dolayı uçuruma doğru gittiğinizin farkına ancak uçurumun sonunu gördüğünüzde varırsınız. Bunu kurbağanın içinde bulunduğu suda suyun bir derece bir derece artarken farkına varmadan pişmesine benzetiyorum. Ve sonrasında yıllar öncesine baktığınızda geçmişte daha çalışkan, hayattan daha fazla zevk alan ve her anlamda daha başarılı biri olduğunuzu görürsünüz. Hangimiz çocukken sahip olduğu yaratıcılığa imrenmedi ki?

Sigara, pornografi, cocain, mastürbasyon ve diğer ani haz veren maddeler ve aktiviteler sizin dopamin reseptörlerinizi kapatarak hayattan aldığınız zevki, konsantrasyonunuzu azaltır. Artık o çikolatadan eskisi kadar zevk alamazsınız, artık bir oturuşta saatlerce ders çalışamazsınız çünkü yediğiniz çikolatanın, çalıştığınız dersin yarattığı dopamin çok az sayıdaki reseptöre tutunabilir. İyi haber şu ki bozulan dopamin sistemi iyileştirilebilir. Bu iyileşmeden bahsedeceğiz ancak öncesinde dopamin hormonunun yarattığı etkilere bakalım. Dopamin hormonu sadece zevk vermekle görevli değildir. Bilimsel çalışmalar dopaminin öğrenmekten sosyal ilişkilere, depresyondan atalete kadar birçok noktayı etkilediğini gösteriyor.  

Öğrenme Üzerindeki Etkisi

Yapılan deneylerde öğrenme eylemi sırasında dopamin salgılatılan canlıların daha iyi öğrendiği, dopamin salgısının durdurulduğu canlılarda ise öğrenme aktivitesinin gerçekleşmediği görülmüş. Yani reseptör sayınız yüksek olursa ve ders çalışırken salgıladığınız dopamin çok sayıdaki reseptörle etkileşime girerse daha verimli ve odaklanma kaybı yaşamadan çalışacak, daha iyi öğrenecek ve bunu tekrar etmek isteyeceksiniz. Pornografiyi ve mastürbasyonu bıraktığınızda düzelecek olan dopamin sisteminiz sayesinde daha güçlü bir hafızaya ve bilişsel performansa sahip olacaksınız.

Ve yine araştırmalarda yüksek doz dopaminin uzun vadede öğrenme güçlüğüne sebep olduğunu görüyoruz. Yani önemli olan salgılanan dopamin değil, algılanan dopamin, yani dopamin reseptörleri sayısı.

Anksiyete ve Sosyal Fobi Üzerindeki Etkisi

Dopamin sisteminin bozulmasında en sık karşılan sorunlardan biri de anksiyete, endişe sorunudur. Dopamin sistemi bozulmuş Parkinsonlu hastalarda sıkça rastlanılan anksiyetenin bazal gangliasında azalmış dopamin bağlanması gözlemlenmiştir. 1.5 yıla yakın süredir karşılaştığımız anksiyete problemine sahip danışanlarda pornografi ve mastürbasyonun, akabinde diğer bağımlılıkların bırakılması dahilinde anksiyete ve sosyal fobilerinde ciddi bir azalış hatta tamamen ortadan kalkış görünmüştür.

Ani Duygu Değişimi

Bağımlılıkların psikolojik zararlarını bir kenara bırakıp olaya sadece nörolojik olarak baktığımızda dahi ani duygu değişimlerini, mutlu olamama sorununu sıkça görüyoruz. Bunun sebebini artık biliyorsunuz: Bozulan dopamin reseptörlerinin doyuma erişememesi.

Atalet

Yüksek dopamin salgılatan maddeler, aktiviteler sürekli dopamin ihtiyacına girmenizi ve uzun vadede kalıcı haz veren aktivitelerden kısa vadeli yüksek hazlara kaymanıza neden olur. Ders çalışmak şevkli değildir çünkü ani bir haz ihtiyacı içerisindesinizdir. Proje yazmak zevk vermez çünkü beyninizi pornografiyle bombardımana tutmuşsunuzdur. Bu da yatakta yatıp boşluk hissi içerisinde dağ gibi biriken işlerinize başlamak için motivasyona ihtiyaç duymanıza neden olur. 

Sosyal İlişkilerden Zevk Alamama

Diğer bağımlılıkların yanı sıra pornografi ve mastürbasyon sosyal ilişkilere olan ihtiyacınızı bastırır ve sizi yavaş yavaş izole bir hale sokar. İnsanlarla kaliteli sohbet etmek eskisi kadar ilginizi çekmez, kızlarla konuşmaya gerek yoktur çünkü akşamleyin evde pornografi ve mastürbasyon eşliğinde beyninizi uyuşturabilirsiniz. Dopamin hormonunun yayıldığı bölgelere bakarsanız bağımlılıkların sosyal zekayı etkilediğini görürsünüz.

Bizim yoğunlaştığımız alan pornografi ve mastürbasyon. Bu kötü ikilinin sebep olduğu zararlardan sadece nörolojik olanları incelediğimiz için öz irade – öz saygı ve farkındalık kavramlarına girmeyeceğiz.

Dopamin sisteminin etkilerinin tamamını görmek isterseniz açıklama kısmına bırakacağımız kaynaklardan yararlanabilirsiniz.

Şimdi dopamin sistemini nasıl düzelteceğimize gelelim. Dopamin sistemini düzeltmek hayatınızda kendinize yapabileceğiniz en iyi yatırımdır. Bu süreç zorludur. Eğer ki zorlu olmasa aylardır anlattığımız mucizevi olarak nitelendirilebilecek değişimleri kimse yaşamazdı.

Dopamin sistemini düzeltmenin yolu ani haz veren tüm maddeleri, aktiviteleri kesmek ve dopamin krizlerinde beyne ani hazzı vermemektir. Bu hazzı vermediğinizde beyin bir süre sonra ani haz isteklerine yanıt bulamayınca az miktardaki dopamine alışma yoluna gidecektir. Eskiye nazaran daha az miktarda dopamin salgıladığı için minimum dopaminden maksimum verimi sağlamak isteyecek ve kapattığı dopamin reseptörlerini geri açacaktır.

Yaptığımız iş bu: Pornoyu ve mastürbasyonu bırakarak dopamin reseptörlerimizi açıyoruz. Bu sayede algımız, hafızamız, sosyal ilişkilerimiz yükselirken anksiyetelerimiz, sosyal fobilerimiz ve depresyonumuz yok oluyor. 

Bu sürecin zorluğu beynin 5 yaşındaki bir kız çocuğu gibi ağlayarak ani haz, dopamin istemesidir. Bu dopamine erişmek için elinden gelen her şeyi yapacaktır. “Sadece görsellere bakacağım” “İzleyeceğim ama mastürbasyon yapmayacağım” gibi masum görünen ve aslında hiç masum olmayan yollara saparak sizden bu dopamini karşılamanızı ister. Unutmayın dopamin porno izlerken inanılmaz ölçüde salgılanır. Beyin porno ve mastürbasyona maruz kaldığında reseptörlerini kokainden daha fazla miktarda dopamine boğar. Sizin içinizden gelen porno izleme, mastürbasyon yapma isteği dopamince aç kalmış beynin yalvarmasıdır. Gelişiminiz, bozulan reseptörlerinizin onarımı bu eylemleri gerçekleştirmemenize ve iradenizi ortaya koymanıza bağlıdır. 

Hayattan daha fazla zevk alıyorum, daha enerjiğim, daha iyi çalışıyorum gibi bazılarının plasebo olarak nitelendirdiği değişimlerin bilimsel kanıtı dopamin sisteminin düzelmesidir. 

Özet geçersek dopamin sürekli salgılanan ancak sigara, pornografi, kokain ve mastürbasyon gibi uyarıcılarda normalden kat ve kat daha fazla salgılanan bir hormondur. Aynı zamanda dopamin bilişsel eylemlerin, sosyal ilişkilerin, sağlıklı bir ruh halinin de koruyucusudur. Siz aşırı miktarda dopamin salgıladığınızda yüksek dozda salgılanan dopaminin tutunduğu reseptörler beyin sağlığının korunması amacıyla kapatılır ve siz artık su içmekten, doğada gezinmekten, dostlarınızla vakit geçirmekten, ders çalışmaktan zevk alamaz hale gelirsiniz. Sizi yürüyen bir ölüye dönüştürür. Eğer ki bu yüksek doz dopamin salgılatan aktiviteleri ve maddeleri keserseniz beyniniz sizden bir süre sonra şiddetli miktarda dopamin isteyecek, bu dopamini karşılamadığınızda da uzlaşma yoluna gidip kendini düşük dopamin seviyesine göre ayarlayarak bozulan reseptörlerini onaracaktır.

Yapılan araştırmalara göre dopamin sistemindeki dengesizlikler Parkinson ve şizofren gibi hastalıkları tetiklemekte. Dopamin sisteminin sağlığını bozduğunuzda hayattan aldığınız keyif azalacak. Bu azalış eroin gibi maddelerde hızlıyken, porno ve mastürbasyon gibi maddelerde yavaş yavaş gerçekleşecektir. Bu çöküşe karşı yapabileceğiniz iki şey var: İlk olarak dopamin vermeye devam ederek çöküşü hızlandırabilirsiniz. Yapay dopamin kesildiğinde hayatın tokadını hiç yemediğiniz kadar sert biçimde yersiniz.

Ya da hazza hayır diyerek kendinizi kontrol etmeye başlayabilirsiniz. Sizden dopamin istediğinde ona hayır diyerek size ayak uydurmasını sağlayabilir ve yeniden insan gibi hissetmenin mutluluğunu yaşayabilirsiniz. Dopamin sistemi düzelen insanlar hazzı üretmekten, uzun vadeli doyumlardan alır. Size haz veren şey bir yıl içerisinde bitirdiğiniz birbirinden değerli 20 kitap olacak, size haz veren şey ürettiğiniz heykel, öğrendiğiniz müzik aleti, yaptığınız resim, verdiğiniz kilolar, git gide yükselen notlarınız, zıplayarak çıktığınız kariyer basamakları olacak. İnsan ilişkilerinden, konuşmaktan, dinlemekten, dinlenmekten zevk alacaksınız. İşte o zaman tam gücünüzle çalışacak ve hayallerinizi gerçekleştireceksiniz. Bu yol kolay değil. Bu yolda beyniniz kıvrım kıvrım olacak, sizden dopamin isteyecek, onunla adeta savaşacaksınız ve bu savaşı kazanan yüzlerce kardeşimiz gibi siz de başaracak, kendini kontrol eden bir insan olacaksınız. 

Zorlukları bilen insanı zorluk yıldıramaz, gelişini gördüğü yumruk boksörü deviremez, süreçte krizlerle karşılaşacağını ve beyninin onu kandırmaya çalışacağını bilen Neverfap yolcusu sürecini bozmaz ve kendini geliştirmeye devam eder. Bizimle kalın… 

Neverfap hareketine destek olmak için tıklayın

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir